De overheid heeft een grote stap gezet: in de zomer van 2025 is de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) gepubliceerd. Dit is het gezamenlijke digitaliseringsplan van rijk, provincies, gemeenten, waterschappen en publieke organisaties. De kern van de boodschap: digitalisering is te lang een eilandje-project geweest. Dat gaat veranderen. En die verandering heeft ook gevolgen voor de zorgsector – en dus voor iedereen die werkt aan digitale gezondheidsinnovatie in Noord-Nederland.
Wat is de NDS?
De NDS staat voor Nederlandse Digitaliseringsstrategie en is op 4 juli 2025 officieel gelanceerd. Het is geen nieuw beleidsdocument bovenop de stapel, maar een poging om alle losse digitaliseringsplannen van de overheid samen te brengen onder één koers. De strategie is ontwikkeld samen met staatssecretaris Van Marum (Digitalisering) en vormt – samen met de Strategie Digitale Economie en de Nederlandse Cybersecurity Strategie – de basis van het nationale digitaliseringsbeleid.
Het motto is simpel: ‘Samen versnellen’. Niet meer elke overheidslaag die op eigen houtje zijn digitale strategie uitrolt, maar één aanpak waarbij rijk, gemeenten, provincies en publieke dienstverleners samen optrekken. Centraal afspreken, federatief uitvoeren.
Zes prioriteiten – ook relevant voor de zorg
De NDS werkt met zes concrete prioriteiten. Ze zijn in eerste instantie gericht op de overheid, maar ze raken direct aan de wereld van digitale zorg en gezondheid:
- Cloud: De overheid wil stoppen met de wirwar van verschillende cloudoplossingen bij verschillende organisaties. Het doel is een soevereine, gezamenlijke cloudinfrastructuur die minder afhankelijk is van grote niet-Europese techbedrijven. Voor zorginstellingen in Noord-Nederland die worstelen met vendor lock-in is dit een direct aanknopingspunt.
- Data: Gegevens moeten beter vindbaar, bruikbaar en uitwisselbaar worden. De overheid wil datagedreven werken via een federatief datastelsel met gezamenlijke afspraken en standaarden. Precies het soort fundament dat nodig is voor veilig secundair datagebruik in de zorg.
- Artificiële intelligentie (AI): AI wordt gezien als een technologie die de samenleving blijvend gaat veranderen. De NDS benadrukt verantwoorde inzet: transparant, veilig en democratisch controleerbaar. Dat is ook de meetlat waarlangs AI-toepassingen in de zorg beoordeeld worden.
- Burgers en ondernemers centraal: Mensen moeten één overheid ervaren, niet een reeks losse organisaties. Proactieve, toegankelijke dienstverlening is het doel. Dit sluit naadloos aan op de beweging in de zorg naar meer regie voor de patiënt en betere samenwerking tussen zorgorganisaties.
- Digitale weerbaarheid en autonomie: Nederland is één van de meest gedigitaliseerde landen ter wereld, maar daarmee ook een aantrekkelijk doelwit. De overheid wil de digitale weerbaarheid structureel versterken. Voor zorginstellingen is dit extra relevant: gezondheidsdata is gevoelig en cybersecurity in de zorg staat al jaren onder druk.
- Digitaal vakmanschap: Ambtenaren – en bij uitbreiding alle professionals in publieke sectoren – moeten beter worden toegerust met digitale kennis en vaardigheden. Een moderne werkomgeving hoort daarbij.
Wat betekent dit voor Noord-Nederland en DHENN?
De NDS is nationaal beleid, maar heeft regionale betekenis. Het Digital Health Ecosysteem Noord-Nederland (DHENN) werkt precies aan de vraagstukken die de NDS op de agenda zet: hoe zorg je dat digitale zorginnovaties tot stand komen, worden gevalideerd en uiteindelijk breed worden ingezet? Dat vraagt om samenwerking tussen zorgorganisaties, ondernemers, onderzoekers en overheden – de kern van wat DHENN nastreeft.
Concreet biedt de NDS een beleidsmatig duwvlak voor initiatieven die in Noord-Nederland al lopen of in ontwikkeling zijn:
- De nadruk op datadelen en standaardisatie sluit aan op de behoefte aan betere gegevensuitwisseling tussen zorgaanbieders in de regio.
- De inzet op soevereine cloudinfrastructuur sluit aan op het ‘Cloud of the North’-initiatief, dat een Europees verantwoorde cloudstrategie voor de regio beoogt.
- De beweging naar ‘één overheid’ vergroot het belang van regionale ecosystemen zoals DHENN, die als schakel fungeren tussen landelijk beleid en lokale uitvoering.
Verband met de Digitale Voordeur
Een van de concrete projecten die goed aansluit op de NDS is de Digitale Voordeur – een initiatief van UMCG, Zodos en Vivica. Het doel is een open, Europese architectuur te bouwen waarmee burgers zelf regie hebben over hun zorgdata, zonder afhankelijk te zijn van gesloten cloudplatformen van niet-Europese aanbieders.
Dat is in feite precies wat de NDS ook beoogt – maar dan voor de overheid als geheel. Burgers krijgen via de Digitale Voordeur een eigen ‘digitale rugzak’ voor hun zorggegevens, gebaseerd op open standaarden zoals FHIR en OpenEHR, en kunnen zelf bepalen met wie ze die gegevens delen. Dit versterkt digitale autonomie, vermindert afhankelijkheid van tech-giganten én maakt veilige data-uitwisseling voor onderzoek en zorgverbetering mogelijk.
De NDS geeft dit soort initiatieven beleidsmatige rugwind: digitale autonomie, open standaarden, decentrale governance en het centraal stellen van de burger zijn ook in de NDS kernbegrippen. Dat vergroot de kans op financiering, samenwerking en opschaling.
Wat kun je ermee als professional?
Of je nu werkt als zorgprofessional, ondernemer in digital health, beleidsmaker of onderzoeker – de NDS geeft richting aan welke thema’s de komende jaren politiek en financieel prioriteit krijgen. Een aantal praktische inzichten:
- Sluit aan bij de taal van de NDS. Wanneer je een innovatie pitcht of een subsidie aanvraagt, vergroot je je kansen als je laat zien hoe jouw initiatief bijdraagt aan thema’s zoals datasoevereiniteit, digitale weerbaarheid of standaardisatie.
- Open standaarden zijn geen keuze, maar een eis. De NDS stuurt op interoperabiliteit. Digitale zorgtoepassingen die niet aansluiten op FHIR, HL7 of vergelijkbare standaarden, worden steeds moeilijker in te bedden in de zorgketen.
- Samenwerking is het nieuwe solo. De NDS maakt duidelijk: losse initiatieven zonder verbinding met het grotere geheel hebben minder toekomst. Ecosystemen zoals DHENN worden daarmee nog waardevoller als verbindende schakel.
- Let op Europese aansluiting. De NDS is nauw verbonden met Europees beleid, zoals de European Health Data Space (EHDS) en de AI Act. Wie digitale zorgoplossingen ontwikkelt, moet rekening houden met deze bredere Europese context.
Tot slot
De Nederlandse Digitaliseringsstrategie is geen abstract beleidsstuk voor Haagse ambtenaren. Het is een koers die de komende jaren bepaalt waar geld naartoe gaat, welke technische standaarden leidend worden en hoe overheidsorganisaties en publieke dienstverleners samenwerken. Voor iedereen die werkt aan digitale zorg en gezondheid in Noord-Nederland is het de moeite waard om te begrijpen wat de NDS inhoudt – en hoe je er je voordeel mee kunt doen.
Meer lezen? De volledige NDS is te vinden op digitaleoverheid.nl. Voor de vertaling naar de praktijk van digitale zorginnovatie in Noord-Nederland kun je terecht bij de DHENN Kennisbank.