De Innovation Journey van DHENN
Een goed idee voor digitale zorg is nog geen succesvolle innovatie. Veel initiatieven beginnen enthousiast met een technologie, een app of een pilot, maar lopen later vast. Bijvoorbeeld omdat de oplossing onvoldoende aansluit bij de dagelijkse praktijk, omdat verantwoordelijkheden niet duidelijk zijn, omdat wet- en regelgeving in de weg zit of omdat niemand structureel voor de oplossing kan of wil betalen.
DHENN wil voorkomen dat tijd, geld en energie worden gestoken in oplossingen die uiteindelijk niet bruikbaar, haalbaar of opschaalbaar blijken. Daarom begint de Innovation Journey niet bij technologie, maar bij een concrete behoefte uit zorg, welzijn of gezondheid. We hebben verschillende instrumenten ontwikkeld die hierbij helpen.
Eerste begrijpen wat er werkelijk nodig is
De eerste vraag die beantwoord moet worden is: welk probleem willen we oplossen, voor wie en waarom? En niet: welke digitale oplossing kunnen we ontwikkelen?
Daarom onderzoekt DHENN zowel de dagelijkse ervaringen van inwoners, patiënten en professionals als de organisatorische werkelijkheid van beleid, geldstromen, ICT, regelgeving en verantwoordelijkheden.
Hiervoor zetten we het Behoeftekompas in. Het Behoeftekompas helpt om zichtbaar te maken:
- wat mensen in hun dagelijks leven of werk ervaren;
- welke behoefte onder de eerste vraag ligt;
- welke regels, rollen en geldstromen het vraagstuk beïnvloeden;
- welke ontwikkelvraag daaruit voortkomt;
- en welke nieuwe mogelijkheden door technologie betrouwbaar inzetbaar zijn geworden.
Dit voorkomt dat een oplossing al wordt gekozen voordat het probleem goed is begrepen. Het resultaat is een scherpere en beter onderbouwde vraag waarmee organisaties, bedrijven en kennisinstellingen daadwerkelijk aan de slag kunnen. Het Behoeftekompas is geen invulformulier, maar een gezamenlijk onderzoeks- en keuzeproces.
Behoeften bundelen en gezamenlijk innoveren
Vervolgens kijkt DHENN of dezelfde behoefte ook bij andere organisaties of op andere plekken in Noord-Nederland speelt. Met de Digital Health Stakeholdermap, de kennisbank en het regionale netwerk wordt onderzocht wie al met het onderwerp bezig is, welke kennis beschikbaar is en welke partijen vergelijkbare vragen hebben.
Dat is belangrijk, omdat organisaties anders gemakkelijk afzonderlijk aan vergelijkbare oplossingen werken. Door vragen te bundelen ontstaat een steviger vertrekpunt: een bredere groep gebruikers, meer kennis, een aantrekkelijkere markt voor bedrijven en meer kans op gezamenlijke ontwikkeling, financiering of inkoop.
| Digital Health Stakeholdermap
Door partijen te ordenen naar type, rol, regio en thema ontstaat een beter overzicht van het landschap rond digitale zorg en gezondheid. De kaart maakt zichtbaar wie waarmee bezig is, welke rol partijen vervullen en waar inhoudelijke overlap zit. Dit kan helpen om organisaties te vinden met een gedeelde behoefte, vergelijkbare uitdaging, passende oplossing of relevante ervaring, maar ook om verbindingen te leggen tussen bijvoorbeeld beleid, onderzoek, experimenten en implementatie. Zo wordt het landschap niet alleen inzichtelijker, maar kan de kaart ook ondersteunen bij samenwerking, kennisdeling, opschaling en het voorkomen van dubbel werk. |
Als er nog geen passende oplossing bestaat, kan DHENN de gezamenlijke behoefte vertalen naar een challenge. Via Challenge-Based Innovatie worden bedrijven en andere innovators uitgedaagd om met passende oplossingsrichtingen te komen. De zorgvraag bepaalt daarbij de richting; het beschikbare aanbod doet dat niet.
| Challenge based innovatie
Challenge based innovatie begint bij een concreet probleem waarvoor nog geen goede oplossing beschikbaar is. Samen wordt eerst scherp bepaald wat het probleem is en aan welke voorwaarden een oplossing moet voldoen. Vervolgens wordt gericht gezocht naar innovatieve bedrijven en andere partijen die een passende oplossing kunnen bieden. De meest geschikte oplossing wordt geselecteerd en samen met de organisatie verder ontwikkeld en in de praktijk gebracht. Het traject stopt dus niet bij het vinden van een goed idee: ook de ontwikkeling, het testen en de uiteindelijke toepassing van de oplossing horen erbij. Zo wordt kennis en innovatie van buiten de organisatie ingezet om complexe vraagstukken sneller en gerichter op te lossen. |
Vroeg onderzoeken of een idee kansrijk is
Een veelbelovend concept moet vervolgens vanuit meerdere kanten worden bekeken. Een technisch werkende oplossing kan immers nog steeds onbruikbaar, juridisch onhoudbaar of financieel onhaalbaar zijn.
Het E-Health Haalbaarheids-Kompas helpt om een concept systematisch te onderzoeken. Het kijkt onder meer naar:
- de oplossing en de zorgcontext;
- wet- en regelgeving, zoals de AVG, MDR en AI Act;
- toegankelijkheid, gebruiksvriendelijkheid en de situatie van eindgebruikers;
- de aansluiting op het werkproces van zorgprofessionals;
- draagvlak bij opdrachtgevers en probleemeigenaren;
- het perspectief van patiëntenorganisaties;
- vergoeding, beleid en betrokkenheid van verzekeraars;
- en de economische haalbaarheid.
De analyse met het E-health Haalbaarheidskompas maakt zichtbaar welke ontwerpeisen, risico’s en randvoorwaarden er zijn. Daarmee kunnen betrokken partijen bewust besluiten om door te gaan, het concept aan te passen of op tijd te stoppen.
| E-Health Haalbaarheids-Kompas
Het E-Health Haalbaarheids-Kompas helpt om een digitale zorgoplossing vanuit verschillende kanten te beoordelen. De onderdelen van het kompas staan daarbij niet los van elkaar. Een keuze op het ene gebied kan gevolgen hebben voor andere gebieden. Zo kunnen keuzes rond toegankelijkheid, gebruiksgemak en toepassing in de zorg invloed hebben op de juridische en technische eisen waaraan een oplossing moet voldoen. Heeft een toepassing bijvoorbeeld een medisch doel of ondersteunt deze zorgprofessionals bij het nemen van medische beslissingen, dan kunnen de regels voor medische hulpmiddelen (MDR) van toepassing zijn. Worden er persoonsgegevens of gezondheidsgegevens verwerkt, dan moet ook rekening worden gehouden met de privacywetgeving (AVG). Daarnaast kunnen eisen en afspraken rond informatiebeveiliging, het uitwisselen van gegevens en toegankelijkheid een rol spelen. Het kompas kijkt daarom steeds naar het geheel. Wanneer tijdens de ontwikkeling iets verandert aan bijvoorbeeld de functies, doelgroep of manier waarop de oplossing wordt gebruikt, kan dat gevolgen hebben voor andere onderdelen. Die moeten dan opnieuw worden bekeken. Zo helpt het Haalbaarheids-Kompas om technische, juridische, organisatorische en financiële keuzes in samenhang te beoordelen. |
Van verkenning naar een gedragen plan
Wanneer een behoefte voldoende scherp en een oplossingsrichting kansrijk is, helpt DHENN de partijen om de stap naar een concreet initiatief te zetten. In een verkennerstraject brengt een themacoördinator de behoefte, betrokken partijen, haalbaarheid en mogelijke financieringsroutes bij elkaar. Dit kan leiden tot een position paper waarin de gezamenlijke opgave, de beoogde impact, het consortium en de vervolgstappen worden vastgelegd.
Het Expert Panel kan vervolgens onafhankelijk beoordelen of het plan voldoende sterk is. Deskundigen kijken vanuit technologie, zorgpraktijk, maatschappelijke impact, economie, financiering, regelgeving en samenwerking. Zij beantwoorden vragen als:
- Lost dit initiatief aantoonbaar een relevante zorg- of gezondheidsvraag op?
- Zijn de juiste gebruikers en partners betrokken?
- Is de technologie realistisch en veilig?
- Is er voldoende maatschappelijke en economische waarde?
- Welke onderbouwing ontbreekt nog?
- Is het verstandig om te investeren in een volgende fase?
Het panel helpt om goede initiatieven te versterken en om zwakke aannames vroeg zichtbaar te maken. De beoordeling kan bovendien worden gebruikt bij besluitvorming en subsidieaanvragen.
| Expertpanel
Het Expert Panel bestaat uit onafhankelijke specialisten die digitale zorginnovaties vanuit verschillende invalshoeken beoordelen en verder helpen. Zij kijken onder meer naar de technische haalbaarheid, de toegevoegde waarde voor de zorg, de financiële haalbaarheid, de maatschappelijke waarde, de mogelijkheden voor invoering in de praktijk en de naleving van wet- en regelgeving. |
In een eventueel volgend kwartiermakerstraject wordt het initiatief door een programmamanager verder voorbereid op uitvoering. Partijen maken afspraken over scope, rollen, eigenaarschap, budget, risico’s en financiering. Ook kan de markt worden getest: zijn zorgorganisaties bereid de oplossing te gebruiken of in te kopen, sluit deze aan op regionale standaarden en zijn leveranciers in staat haar te realiseren?
DHENN voert het project vervolgens niet zelf uit. De verantwoordelijkheid voor ontwikkeling, implementatie en opschaling komt bij een opdrachtgever, consortium of marktpartij te liggen. DHENN zorgt dat zij met een goed onderbouwd plan, de juiste partners en realistische voorwaarden kunnen starten.
Road tot Market tool
Wanneer er een concreet concept, prototype of product ligt, helpt de Road to Market Tool (RTM) om te bepalen hoe ver een startup is en wat nog nodig is om de innovatie duurzaam toe te passen en op te schalen. Daarbij kijkt de tool niet alleen naar de technische ontwikkeling, maar ook naar de commerciële haalbaarheid en de toepasbaarheid in de zorgpraktijk. De tool kijkt bijvoorbeeld of de oplossing aansluit bij een duidelijke behoefte, aantoonbaar werkt, door zorgorganisaties en professionals kan worden gebruikt, voldoet aan wet- en regelgeving en een haalbaar verdien- of bekostigingsmodel heeft.
Wanneer blijkt dat een onderdeel onvoldoende ontwikkeld is, maakt de tool zichtbaar waar extra ontwikkeling nodig is, bijvoorbeeld op het gebied van validatie, certificering, pilots, financiering of het aantrekken van betalende klanten. Dit resulteert in een praktische routekaart met concrete vervolgstappen en prioriteiten.
RTM ondersteunt een doorlopend en kritisch gesprek over de ontwikkeling van de startup. Een adviseur, bijvoorbeeld een businessdeveloper bij een zorgverzekeraar, kan de beoordeling samen met de startup doorlopen, doorvragen op de onderbouwing, aannames ter discussie stellen en adviseren over de belangrijkste stappen die nog nodig zijn.
De startup kan tijdens het traject nieuwe bewijsstukken toevoegen, zoals een certificering, pilotresultaten of een nieuwe klant. Na beoordeling worden deze bewijsstukken verwerkt in het profiel van de startup en wordt de routekaart bijgewerkt. Zo ontstaat een actueel en gedeeld beeld van de voortgang en van wat nodig is om gericht toe te werken naar structurele toepassing en opschaling.
Wat DHENN anders doet
Ook andere Nederlandse innovatienetwerken verbinden zorgorganisaties, bedrijven en kennisinstellingen of helpen innovaties bij implementatie en opschaling. Het onderscheid van DHENN zit in de combinatie en samenhang van de aanpak.
DHENN:
- begint consequent bij een gedeelde zorg- of gezondheidsbehoefte, niet bij een beschikbare technologie;
- onderzoekt de ervaringen van gebruikers én de systeemvoorwaarden rond beleid, geld, ICT en eigenaarschap;
- bundelt vergelijkbare vragen op Noord-Nederlandse schaal;
- verbindt deze vragen met regionaal MKB, kennisinstellingen, overheden en zorgorganisaties;
- gebruikt samenhangende instrumenten om op vaste momenten onderbouwde keuzes te maken;
- en begeleidt initiatieven van eerste behoefte tot een uitvoerbaar en financierbaar plan, zonder zelf eigenaar of leverancier van de oplossing te worden.
Daarmee vult DHENN de gaten tussen zorgvraag, innovatie, ondernemerschap, beleid en uitvoering. Het doel is om de juiste initiatieven sneller verder te brengen en minder kansrijke initiatieven eerder bij te sturen of te stoppen.
Zo ontstaat een Noord-Nederlands ecosysteem waarin digitale innovaties niet worden ontwikkeld omdat ze technisch mogelijk zijn, maar omdat ze aantoonbaar bijdragen aan betere, toegankelijke en toekomstbestendige zorg en gezondheid.